Dəyərlər haqqında mülahizələr


 

Qramşi deyirdi ki, üst sistemlə(ideyalarla) alt sistem(materiya) arasında bir körpü var ,bu körpü dəyərlər sistemi və ya ideologiyadır.Marks isə,alt sistemi (materiyanı) dəyişdirməklə üst sistemi(ideyaları) dəyişdirsək , ümumilikdə sistemin dəyişəcəyinə inanırdı və ideologiyanı burjuaziyanın aləti adlandırırdı ,ideologiya Marksa görə sadəcə imitasiyadır. Eksistensialistlər isə bir özə inanmır və ideologiya onlar üçün dəyişkən mahiyyətə malikdir. Postmodernistlər ideologiyanın çökəcəyini dövrə qədəm qoyduğumuzu deyir.Bəs siz mənim gördüyüm təhlükəni görürsünüz?
Kant vəziyyətə görə davrananları psixoloji ,dəyərlərə görə davrananları mənəvi insan adlandırır.
Mənəvi insanların sayı azalır…
Bir özün mövcud olmaması insanların hər dəqiqə, hətta hər saniyə dəyişməsi və tamamilə sabit dəyərlər sisteminin olmaması məni qorxudur.Dəyərləri olmayan, bütün həyat həqiqətlərini yaşadığı situasiya və mənfəətlərinə uyğunlaşdıran eqoist, süni rasionalist və mənfəət düşkünü insanlar necə bir gələcək yarada bilər ki?
Eqoist birindən heç bir fədakarlıq da gözləyə bilmərik ,halbuki sağlam cəmiyyətin dayağı alturist davranışdır.

Bizimlə eyni dəyərləri daşıyanlarla özünü tamın bir hissəsi kimi də hiss edir insan,digər tərəfdən tamın bir hissəsi olmaq fərdiliyimizi əlimizdən almır, əksinə o insanların fərdi keyfiyyətlərinin təsiri ilə özümüzü daha yaxşı anlamağımıza şərait yaradır.
Biz özümüzə bənzəyən ,eyni dəyərləri daşıdığımız bu insanların yanında özümüzə daha çox inanırıq və bu inam daha həqiqidir, çünki onun dayağı bizim dəyərlərimizə olan  sədaqətimizdir.Eyni dəyərlər bizi tam edir,natamamlıqdan xilas edir ,fərd olmağa kömək edir.Fərd olmaq həm də unikal olmadığını dərk edib, öz unikallığını axtarmaq üçün cəhd etməkdir.
Özü yaradan dəyərlərdir,dəyərlərinizi axtarın!
Həyatın məqsədi öz’ü tapmaqdır.Özü eksistensialistlər dediyi kimi yaratmaq mümkün deyil məncə.Öz həmişə var və olacaq, həyat onu axtarmaqla keçən uzun bir yoldur ,bu yolda hamımıza uğur olsun !

İzzətxanım Cabarlı

 

 

Advertisements

Simvolik uğursuzluq…

Tarixən Azərbaycan ərazisində yaranmış geniş torpaqlarımız, zamanla ərazilər itirmiş, getdikcə kiçilmiş və bu günkü gün az ölçülü torpaqlarla məhdudlaşmışdır. Əgər Azərbaycan adı altında ilk dəfə yaranmış Cümhuriyyətimizlə tarixə qədəmimizi düşünsək, onda bu şanlı ölkəmizin də sadəcə 23 ay yaşadığını, nəhayət 1991-ci ildə yenidən müstəqil olan respublikamızın isə ərazilər itirməsi ilə bərpası haqqında hər birimiz yaxşı bilirik. Bu tarixi uğursuzluğumuzu simvollaşdırsaq necə?

Heraldika elmi, 9 əsr bundan öncə yaranıb və Anglo-Norman sözü olan “herald” sözündəndir, mənası “ordu başçısı” kimi tərcümə olunur. Lakin tarixən heraldika elm olaraq “tarixin stenoqrafiyası” və ya “tarix baxçasının güllü sərhədi” mənasını daşımışdır. Mənasından göründüyü kimi, gerblər haqqında elm, məhz ölkənin tarixini, yaşını, nüfuzunu, hətta gələcəyinin belə, təsvirini özündə ehtiva edir.

Bizim bayrağımızda aypara “C” hərfi formasındadır. Ay fazalarında bu formada olan ay, batan aydır. Simvolik mənası təslim olmaq, səssizlik, yenidən doğuluş üçün zaman, sönmə, azalma, məhv olma mənasındadır.Digər mənada batan ay ölçüdə kiçilmək, qovulmaq, sürgün olmaq, təslim olmaq, buraxmaq, əks-zidd mənalarındadır.

Heraldika elmi mənası qeyd edildiyi kimi, tarixin stenoqrafiyasıdır. Nəyə görə biz batan və azalan ayı özümüzə simvol seçib bayrağımıza həkk etmişik? Ayparanın simvolik tarixi Misir, Mesopotamiyaya qədər uzanmasına baxmayaraq, bu gün İslam dinli dövlətlər aypara ilə tanındığından ayparanı istifadə etmək olar. Lakin, əgər bu simvolika qalarsa, işarə əks tərəfi tutmalıdır. Bayrağımızdakı aypara deyil, onun əksi olan aypara, ay fazasında yeni doğulmuş, böyüyən, inkişaf edən, işıq saçan, genişlənən mənasındadır.[3] Biz məhz daima böyüyən genişlənən ayparanı bayrağımızın simvoluna çevirməliyik. Bizə tanış bu aypara altında heç bir ölkə genişlənməyib. Azalıb və zəifləyib. Bizi və Türkiyəni misal götürək,biz artıq illərdir ki genişlənmək əvəzinə kiçilirik. Türiyə də həmçinin, Osmanlı torpaqlarından təkcə Anadolu ilə məhdudlaşıb və bu gün də kürdlər Kürdüstan dövləti yaratmaq istəyi ilə Türkiyə ərazi bütövlüyünə təhdid törədirlər. Təkcə ərazi deyil, ümumi inkişafdan danışsaq, onda nə biz nə digər “C” hərfi fomasında olan aypara simvolikalı ölkələrdə inkişaf yoxdur. Zəifdirlər, sosial-güc sıfır səviyyədədir, təhsil, səhiyyə, ümumilikdə bir millət və ölkəyə xas nə varsa, hər bir sahədə uğur və böyümə demək olar ki, yox səviyyəsindədir.

Əks aypara işarəsi bu gün təkcə Türkmənistan, Mavritaniya və Qərbi Sahara Laouyne kimi islam dinli respublikaların bayraqlarına həkk olmuşdur. Müsəlman olmayıb ayparası olan respublikalardan yeganə Cənubi Karolina Respublikasının( və ya ştatının)  bayrağıdır.

Azərbaycanın 1920-1921-ci illər ərzində Sovet Sosialist Respublikası olan zaman təkcə ilk bayrağında aypara əks tərəfə baxır. Lakin bir il keçəndən sonra bayraq tamamilə dəyişdirilmişdir.Bayrağın qəfil  dəyişilməsi tam bilinməsədə, onun ayparasının əks tərəfə olmaqla ilk dəfə işarələnməsi, kimlərəsə çox yaxşı məlum olub.

Aypara simvolu İslam dininə bağlanılır. İslam dini öz təsirini yaydıqdan və yayıldığı torpaqlarda möhkəmləndikdən sonra, onun dəyərləri artıq öz təsirini yavaş-yavaş tayfa, ittifaq, birlik və dövlətlərdə göstərməyə başladı.

İslamda aypara işarəsi haqqda məlumata Qurani Kərimdə Bəqərə surəsi 189- cu ayədə (2:189) rast gəlinir: (Ya Rəsulum!) Yeni doğan aylar (hilal) barəsində səndən sual edildikdə, söylə ki, bunlar insanların istifadəsi və həcc üçün vaxt ölçüləridir. Evlərinizə (Cahiliyyət dövründə olduğu kimi) arxa tərəfdən girməniz yaxşı iş deyildir. Yaxşı iş (pis əməllərdən) çəkinən kimsənin əməlidir. Evlərə qapılarından daxil olun və Allahdan qorxun ki, nicat tapasınız!Hətta Müdəssir surəsi 32- ci ayədə (74:32), aya and belə içilir: Xeyr! (İş heç də bu müşriklərin zənn etdiyi kimi deyildir). And olsun aya; Bundan savayı ay haqqında Ənam (6:77-96), Fussilət (41:37), Tövbə (9:36) surələrində məlumatlara rast gəlmək olar.

Bayraq hər bir millətin mübarizə göstəricisidir. Bayraq danışıqlarda, döyüş meydanlarında tanınma rəmzidir. Hər bir xalq yaşadıqca onun bayrağı da onun əzminə uyğun dalğalanır. Üçrəngli bayrağımız bizi ifadə etdiyindən, ona diqqət sonsuz olmalıdır və əgər onun işarəsi bizim zəifliyimizi göstərirsə, o işarə dəyişilməlidir.

Şahin Hüseynzadəazerbaycan bayrağı(1)