Sosial iş və sosial işçi

“Sosial” sözünün mənasını hamımız bilirik. Bəs “sosial iş” nədir? Terminin ən qısa və sadə izahı belədir: Sosial iş, cəmiyyətlə işdir.

Son zamanlar dilimizdə tez-tez rast gəlinməyən bir terminlə  də qarşılaşırıq- “sosial işçi”.  Bu anlayış 19-cu əsrin sonlarından Qərbi Avropa və Amerikada geniş vüsət aldığı halda, Azərbaycanda  yalnız  21-ci əsrin başlanğıcında dilimizə daxil olmuşdur.“Sosial işçi” anlayışı  19-cu əsrin sonu ,20-ci əsrin əvvəllərində meydana çıxmış,ancaq müstəqil ixtisas kimi özünü İkinci Dünya Müharibəsindən sonra doğrultmuşdu.Söz birləşməsində “işçi” sözünün olması dərhal belə bir fikir yaradır ki, bu şəxs  hansısa fəaliyyət sahəsi ilə məşğuldur.Bəs qeyd olunan fəaliyyətin özü nədən ibarətdir?

Dövlət sosial ehtiyacı olan vətəndaşların sorğularına ayrı-ayrılıqda baxmalı və fərdi iş aparmalı idi. Məhz belə çətin vəziyyətdə bu funksiyanı sosial işçilər öz üzərlərinə götürdü.

Sosial işçilərin fəaliyyət sahəsi dedikdə, çoxları adətən yetim və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqları, qocaları, problemli ailələri nəzərdə tutur.Təsadüfi deyil ki, çox tez-tez sosial işçiliyin kökünün daha qədim zamanlardan gəldiyi fikri ilə qarşılaşırıq. Bunu orta əsrlərdən gələn xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə əlaqələndirib, eyni şeyin müasir forması kimi göstərirlər. Əslində isə xeyriyyəçilik və sosial işçilik metod və struktur cəhətdən tam fərqlidir.

Social-Worker

Xeyriyyəçiliklə məşğul olanların əsas hərəkətverici qüvvəsi mənəvi borc və xeyirxahlıq etmək istəyidir. Bu, işin həcmi, yardımın miqdarı və müddəti ilə qiymətləndirilir. Müasir sosial işçi isə öz vəzifəsini kömək etdiyi insanın onun köməyinə ehtiyacında  görür və bu  peşəkar fəaliyyətin əsas kriteriyalarından hesab olunur. Buna nail olmaq üçün aparılan işi müxtəlif formada: reabilitasiya, normallaşdırma, readaptasiya adlandırırlar, ancaq yenə də əsas məqsəd yardıma ehtiyacı olan şəxsə mövcud sosial kontekstdə müstəqil fəaliyyət göstərmək qabiliyyətini qaytarmaqdır. Buna görə də gələcəyin sosial işçilərinə “sifarişçinin” fərdi psixologiyasına bələd olmağı öyrədirlər.Sosial işçi cəmiyyətdə qarşılaşa biləcəyimiz hər bir fərdlə işləmək imkanına malikdir. Bu , hər hansı problemi olan şəxslər, kimsəsiz uşaqlar, zorakılığa məruz qalmış qadınlar, problemli ailələr, işsizlər, evsizlər və ya sadəcə hüquqi, sosial dəstəyə ehtiyacı olan şəxslərdir. Sosial işçi bu şəxslərin problemləri ilə ətraflı maraqlanır, həll yollarını göstərir və müvafiq qurumlarla əlaqələr yaradır.

Sosial işçi peşəsini aşağıdakı ixtisaslar təmsil edir :

  • sosial pedaqoq, psixoloq
  • sosial işçi -hüquqşünas
  • ekoloq
  • gerentoloq (ahıllarla iş)
  • tibb sahəsində çalışan sosial işçilər
  • icmalarda çalışan sosial işçilər
  • hərbi bölmədə çalışanlar
  • ekstrimal vəziyyətdə fəaliyyət göstərən şəxslər

Yeni müstəqillik əldə etmiş, eyni zamanda müharibə şəraitində yaşayan Azərbaycanın sosial işçilərə daha çox ehtiyacı var. Bir milyondan artıq qaçqın və məcburi köçkünü, keçid dövrü ilə əlaqədar yaranmış müvəqqəti işsizləri olan ölkədə bir sıra problemlər ortaya çıxır ki, burada sosial işçilərin köməyi əvəzsiz ola bilər. Belə olan halda, sosial işçilər dövlətin ən yaxın köməkçi və dostlarıdır. Əlbəttə ki, əgər qeyd olunan insanların hansı sosial-psixoloji yardımlara ehtiyacları olduğunu və onlarla hansı zəruri işlərin aparılmasını ayrı-ayrılıqda göstərsək, çox vaxt ala bilər. Azərbaycan hökuməti artıq bu ehtiyacı hiss edib və bu sahədə mütəxəssislərin hazırlanmasının zəruriliyini anlayıb. Ancaq hiss etmək və ya anlamaq o demək deyil ki, artıq qeyd olunan istiqamətdə müəyyən işlər aparılır. Məncə, ilk öncə məsələyə ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmək lazımdır. İnsanlar özləri bu təlabatı hiss etməlidir. Ümid edirəm ki, oxucularımız təqdim olunan məqaləni oxuyarkən  məqsədin məhz bundan ibarət olduğunu aydın hiss edəcək 🙂

Gültac Amanova

 

Advertisements

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma