Etika haqqında

timthumb.php

“Etika” sözünün anlamı, çoxumuza məlum olduğundan, mən işin digər qisminə nəzərinizi cəmləməyi məqsədə uyğun hesab etdim. Fəlsəfənin ən geniş mövzularından olan etika, həm də onunla mahiyyət etibarilə eyni olan “əxlaq”, “etiket” anlayışları ilə yanaşı işlənməkdədir. Etika, əxlaq və ya etiket elə bir qaydalar çoxluğudur ki, fərdin cəmiyyətdə emosional davranışlarını məkana və zamana görə tənzimləyərək ona sosial bir don, mədəni bir görünüş verir. Ancaq heç kəs deyə bilməz ki, etikanın bütün cəmiyyətlər tərəfindən qəbul edilmiş ümumi qaydalar sistemi var. Bu qeyri-mümkündür. Bildiyimiz kimi, hər bir  cəmiyyət fərqli adət-ənənə, baxış və yaşam tərzinə malikdir. Üstəlik, etiketlərin məhz bu amillərdən doğduğunu nəzərə alsaq, bütün cəmiyyətlərin etika qaydalarını eyniləşdirmək absurddur.

Fəlsəfi bölmə olan etika,  “Mən bu situasiyada necə davranmalıyam?” sualına cavab axtarır. Bu sualın klassik ifadəsini Kant vermişdir:”Mən nə etməliyəm?” . Onun nəticəsi tətbiqi xarakterli etik normalardan ibarətdir. Bu normalar əsasən müəyyən şərtlərə, müəyyən hərəkətlərə  icazə verir, qadağan edir,  və ya  təklif edir.

Ümumiyyətlə, vətəndaş cəmiyyətində etiketin bir neçə növləri vardır:

– Dövlət etiketi

– Diplomatik etiket

– Hərbi etiket

– Dini etiket

– Ümumvətəndaş etiketi

Ümumvətəndaş etiketi də öz növbəsində:

– İşgüzar və qeyri-  işgüzar

– Mərasim

– Masaarxası

– Söhbət(ünsiyyət) etiketlərinə bölünür.

Salamlaşma və söhbət zamanı diqqət etməli olduğumuz bir sıra ümumi etik qaydalar  var.Onlardan bəziləri  aşağıdakılardır:

  • Kiçiklər böyükləri, kişilər qadınları, qadınlar yaşca özlərindən çox böyük kişiləri birinci salamlamalıdırlar.
  • Cinsindən və yaşından asılı olmayaraq içəri daxil olan birinci salamlaşmalı, ilk çıxan sağollaşmalıdır.
  • Otaqda bir neçə nəfər varsa birinci növbədə evin sahibi və ya vəzifəcə yüksək olanla, daha sonra digərləri ilə salamlaşmaq lazımdır.
  • Kişi oturubsa, içəri daxil olanları qarşılayarkən ayağa qalxmalıdır, qadın bu halda otura bilər. Lakin qadını digər qadına təqdim edirlərsə o ayağa durmalıdır.
  • Söhbət zamanı aydın, lakin alçaqdan danışmaq lazımdır.
  • Həmsöhbətin sözünü kəsmək olmaz.
  • Söhbət zamanı saata baxmaq, yazı yazmaq və s. hərəkətlər etmək düzgün deyildir.
  • Söhbət zamanı çox danışmaq əvəzinə çox dinləyin.
  • Mübahisə zamanı səs tonunuzu qaldırmayın.
  • Susmayın. Deməyə sözünüz yoxdursa ən azından başınızı razılıq əlaməti olaraq yelləyin.
  • Yaşından və cinsindən asılı olmayaraq həmsöhbətə “siz” deyə müraciət edin. Səmimi münasibətlər yarandıqda “sən” demək üçün icazə alın.

Nərmin Abdullayeva

 

 

Advertisements

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma